Norveška zabranjuje uzgoj "Franken-pilića": Kraj brzorastućih rasa i nova era humane proizvodnje mesa

Norveška je postala prva zemlja na svetu koja je potvrdila potpuni prestanak uzgoja brzorastućih rasa pilića, u javnosti poznatih pod nimalo laskavim imenom "Franken-pilići" (“Frankenchickens”). Ovaj naziv slikovito opisuje ptice koje su decenijama selektivno uzgajane da rastu brže nego što to priroda dozvoljava.

Ova odluka, koju aktivisti opisuju kao istorijsku, označava promenu modela u masovnoj proizvodnji mesa koji je decenijama bio standard u svetu. Pored toga, Norveška se obavezala i na prekid prakse usmrćivanja muških pilića u industriji jaja.

Šta su zapravo "Franken-pilići"?

Termin se odnosi na rase koje su selektivno uzgajane da dostignu težinu za klanje u najkraćem mogućem roku. Iako industrija koristi nazive poput brzorastuće rase ili hibrida, kod nas su ovi pilići najpoznatiji kao tovni brojleri (poput globalno popularnog hibrida Ross 308).

Zbog neprirodnog tempa razvoja, ove ptice su podložne ozbiljnim zdravstvenim problemima:

• Mišićni poremećaji: Brzi rast često dovodi do oboljenja mišićnog tkiva.
• Problemi sa kretanjem: Mnoge ptice razvijaju oštećenja nogu ili kolabiraju pod sopstvenom težinom jer kosti ne mogu da isprate rast mišića.

Norveška planira da do 2027. godine u potpunosti pređe na rase koje rastu sporije i koje su zdravstveno otpornije.

Kraj prakse usmrćivanja muških pilića

Norveška se takođe obavezala da zaustavi praksu usmrćivanja muških pilića u industriji jaja, koji se eliminišu ubrzo nakon izleganja jer ne mogu da nose jaja. Ova praksa je široko rasprostranjena, a procenjuje se da se samo u SAD svake godine usmrti oko 300 miliona muških pilića.

Kao alternativa pominje se tehnologija poznata kao "in-ovo sexing", koja omogućava utvrđivanje pola embriona pre nego što se pile izlegne, čime se sprečava nepotrebno stradanje.

Biljne alternative kao održivo rešenje

Dok države uvode strože propise za dobrobit životinja, potrošači sve češće biraju biljne alternative mesu i jajima. Danas tržište nudi brojne opcije - od veganskih "nagetsa" i krilaca do zamena za jaja koje po ukusu i teksturi mogu da pariraju tradicionalnim proizvodima.

Kada je 2025. godine došlo do značajnog skoka cena jaja, mnogi potrošači su otkrili da biljne zamene (poput brenda Just Egg) mogu biti pouzdan i ekološki prihvatljiv izbor.

Odluka Norveške šalje jasnu poruku globalnoj prehrambenoj industriji da je prelazak na humanije modele proizvodnje moguć. Za one koji žele da naprave korak dalje, biljne alternative nude put ka ishrani koja potpuno isključuje potrebu za masovnim uzgojem, istovremeno doprinoseći očuvanju planete i zdravlja.